Vervangen door AI, en dan teruggevraagd
In de VS zegt 19% van de bevraagde werknemers dat ze vervangen werden door AI en later teruggevraagd. Dat bewijst niet dat AI niet werkt, wel dat bedrijven in de verkeerde volgorde werken.
Read in English →
Iedereen kent intussen de krantenkoppen: een bedrijf schrapt honderden jobs "door AI". Wat je veel minder leest, is wat er enkele maanden later gebeurt. Dan gaat bij een deel van die mensen de telefoon, met de vraag of ze niet willen terugkomen.
In een bevraging van SHL bij 2.036 werknemers in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk zegt 16% dat ze vervangen werden door AI en later door dezelfde werkgever teruggevraagd werden. In de VS is dat 19%, bijna één op vijf. SHL publiceerde de cijfers op 29 oktober 2026 en noemt het fenomeen "AI rebounding".
Is dat het bewijs dat AI niet werkt? Volgens mij niet. Het toont wel dat veel bedrijven in de verkeerde volgorde werken. Ik overloop de cijfers, de redenen en hoe je het omgekeerd aanpakt.
Wat zegt het onderzoek over vervangen door AI?
De bevraging is uitgevoerd door Propeller Insights in juni en juli 2026, in opdracht van SHL, bij 1.029 werknemers in de VS en 1.007 in het VK. De belangrijkste cijfers:
- 16% van alle bevraagden zegt vervangen te zijn door AI en later teruggevraagd door dezelfde werkgever.
- 19% in de VS, tegenover 13% in het VK.
- 24% bij de 18- tot 24-jarigen. Jonge werknemers krijgen er het vaakst mee te maken.
Lees die cijfers wel juist. Het gaat om wat werknemers zelf zeggen, niet om cijfers van werkgevers. Het gaat om mensen die teruggevraagd werden: hoeveel er echt terugkeerden, is niet gemeten. En SHL verkoopt zelf diensten om talent te beoordelen, dus het heeft belang bij de boodschap dat bedrijven hun mensen beter moeten kennen.
Onder welke voorwaarden komen mensen terug?
De meesten willen terugkomen, maar niet aan de oude voorwaarden. Volgens SHL vraagt men dit:
- 51% wil een flinke loonsverhoging.
- 42% wil concrete garanties over werkzekerheid.
- 40% wil volledige openheid over hoe het bedrijf AI gebruikt.
- 8% komt onder geen enkele voorwaarde terug.
Dat is wat werknemers willen. Of ze het krijgen, is een andere vraag. Onderzoeksbureau Forrester verwacht volgens The Next Web dat de helft van de ontslagen die aan AI toegeschreven worden stilletjes teruggedraaid wordt, maar dan vaak in het buitenland of tegen een lager loon. 55% van de werkgevers zou spijt hebben van zijn AI-ontslagen. Hoe Forrester aan die cijfers komt, staat er niet bij, dus neem ze als een inschatting.
Waarom halen bedrijven mensen terug?
Fortune haalt een bevraging van Robert Half van juli 2026 aan. Daarin zegt 32% van de Amerikaanse leidinggevenden van wie het bedrijf functies schrapte door AI dat ze dezelfde of gelijkaardige functies later opnieuw moesten invullen. De redenen die ze geven:
- De functie vroeg kennis van het bedrijf die AI niet kon vervangen (40%).
- Relaties met klanten en partners onderhouden (39%).
- Er kwam meer werk bij (39%).
- Er was meer menselijk toezicht en kwaliteitscontrole nodig (38%).
Het bekendste voorbeeld is Klarna. Het Zweedse betaalbedrijf meldde in februari 2024 dat zijn AI-assistent het werk van 700 klantendienstmedewerkers deed. In mei 2025 gaf topman Sebastian Siemiatkowski aan Bloomberg toe dat het bedrijf te ver gegaan was, en begon Klarna opnieuw mensen aan te werven voor de klantendienst. Een woordvoerder zei aan Fortune dat mensen nodig zijn voor complexe en gevoelige dossiers.
Ook Ford komt in het stuk van Fortune voor: de autobouwer wierf en promoveerde in juni 350 ervaren ingenieurs, nadat AI-tools voor kwaliteitscontrole niet deden wat ervan verwacht werd.
Hoe pak je het wel aan?
Bijna al die redenen komen op hetzelfde neer: het bedrijf wist niet precies wat de mens in die functie allemaal deed, tot hij weg was. Draai de volgorde dus om. Eerst het proces, dan pas de mensen.
- Begin bij taken, niet bij functies. Schrijf samen met de mensen die het werk doen uit welke taken er in hun job zitten. AI vervangt taken. Een functie is altijd meer dan de som daarvan.
- Automatiseer één taak en laat mens en AI een tijd naast elkaar lopen. Zo zie je waar het misloopt terwijl er nog iemand is die het kan opvangen.
- Meet kwaliteit, niet alleen kosten. Hoeveel dossiers komen terug? Hoe tevreden zijn klanten? Wie alleen naar de besparing kijkt, ziet het probleem pas als de klant al weg is.
- Kijk waar de vrijgekomen tijd het meest opbrengt. In de bevraging van SHL zegt 47% dat ze liever omgeschoold worden dan hun job te verliezen als AI hun werk verandert. Die bereidheid is er dus.
- Beslis dan pas over de bezetting, en zeg eerlijk wat je doet. Na een paar maanden weet je wat AI echt overneemt. Dan neem je een beslissing op feiten in plaats van op een belofte uit een verkoopdemo.
Mijn mening?
Deze cijfers worden nu overal gebruikt als bewijs dat AI overroepen is. Zo lees ik ze niet. Klarna bleef AI gebruiken in zijn klantendienst, naast de mensen die het terughaalde, en Ford zegt zelf dat AI zijn kwaliteit verbeterd heeft. De technologie doet haar werk, alleen niet het hele werk.
De fout zit in de volgorde. Wie eerst mensen schrapt en daarna ontdekt wat ze allemaal deden, betaalt twee keer: een eerste keer voor het ontslag, een tweede keer om dezelfde mensen duurder en met minder vertrouwen terug te halen. En de collega's die het zagen gebeuren, vergeten dat niet.
Voor een kmo is dat geen ver-van-mijn-bedshow. Bij ons zit de kennis vaak bij twee of drie mensen, en staat ze nergens op papier. Mijn advies: automatiseer gerust, en liefst snel, maar doe het samen met de mensen die het werk kennen. Zij weten waar AI de mist in zal gaan, lang voor jij het op een dashboard ziet.
Veelgestelde vragen
Wat is AI rebounding?
Zo noemt SHL het wanneer een werknemer door AI vervangen wordt en maanden later door dezelfde werkgever teruggevraagd wordt.
Betekent dit dat AI geen jobs vervangt?
Nee. Volgens outplacementbureau Challenger, Gray & Christmas, aangehaald door Fortune, kondigden Amerikaanse werkgevers tot en met oktober 2026 al 121.401 ontslagen aan met AI als reden, tegenover 54.836 in heel 2025. Een deel daarvan wordt teruggedraaid, het grootste deel niet.
Gelden deze cijfers ook voor België en Nederland?
Dat weten we niet. De bevraging van SHL liep alleen in de VS en het VK. Voor België en Nederland ken ik geen vergelijkbare cijfers.
Bronnen
- SHL: Workers Replaced by AI Would Demand Higher Pay and Greater Job Security to Return (persbericht, 29 oktober 2026)
- Fortune: 'AI rebounding': Nearly 20% of U.S. workers replaced by AI are being asked back (9 november 2026)
- The Next Web: Employers are quietly rehiring the people AI replaced (23 augustus 2026)
